<無眠> 是蘇打綠新專輯<夏/狂熱>裏的台語歌.
蘇打綠唱- 詞林暐哲.青峰 曲:小威
林暐哲 是khah早黑名單工作室(抓狂歌專輯)ê成員。
BABOO合唱團主唱兼作詞作曲
<無眠> 是蘇打綠新專輯<夏/狂熱>裏的台語歌.
蘇打綠唱- 詞林暐哲.青峰 曲:小威
林暐哲 是khah早黑名單工作室(抓狂歌專輯)ê成員。
BABOO合唱團主唱兼作詞作曲
紅色戒嚴台語字幕版
這是陳麗貴老師提供,林俊育長老翻寫、製作e 台語字幕版
22 kî ê Tâi-ôan bûn-ha̍k-kóan thong-sìn ū khan 1 phiⁿ góa ê bûn-chiuⁿ, kài-siāu POJ ê sò͘-ūi tián-chông, in-ūi kū-nî chham-ka Tâi-ôan LMJ gián-thó-hōe, í-keng ū siá 1-kóa siong-koan ê mi̍h-kiāⁿ, só͘-í kau kó chín-chêng sui-jiân ài kóaⁿ phok-sū lūn-bûn kah ba̍k-chiu khui-to, chóng--sī ū tī2/20 kî-hān chìn-chêng kau--chhut-lâi. Tong-jiân , Tâi-gú bûn-chiuⁿ ē-tàng tī khan-bu̍t chhut-hiān, chit khóan ki-hōe it-tēng ài pá-ak.
LMJ ê pō͘-hūn, góa sī iōng POJ, m̄-sī iōng TL.
Tâi-bûn-kóan ū 1 hāng chèng-chhek, ūi-tio̍h phòe-ha̍p KIP ê chèng-chhek, gôan-chek siōng sú-iōng Tâi-lô, m̄-koh mā chun-tiōng chok-chiá. Góa sú-iōng POJ ê gôan-in chin kán-tan, in-ūi góa ê bûn-chiuⁿ tō-sī tih kài-siāu "POJ" ê sò͘-ūi tián-chông.
3/24 pâi-pán hó ê chho͘-kó ū chhut--lâi, Tâi-bûn-kóan kià hō͘ góa kàu-tùi, chit pái ê Tâi-gú-bûn choan-nôa, tē 1 phiⁿ sī Khîn-hōaⁿ hiaⁿ, tē 2 phiⁿ sī góa ê.
Góa sim-lāi í-keng ū sim-lí chún-pī a.
Góa ê hôan-ló sī chèng-khak ê. Liáu-āu, Tâi-bûn-kóan kah góa hō͘-siong thong kúi-lō thong tiān-ōe, tī gún thong-ōe chìn-chêng, tō-sī Khîn-hōaⁿ hiaⁿ khà m̄-nā 1 thong ê tiān-ōe khì kā Tâi-bûn-kóan hóan-èng, iau-kiû góa ê bûn-chiuⁿ bōe-sái iōng POJ, ài kái chòe TL.
I ê kóng-hoat, sī :
(1) I ê bûn-chiuⁿ sī iōng TL, góa ê bûn-chiuⁿ sī POJ, an-ne tùi tho̍k-chiá khah bo hó;
(2) Lán nā koh bô iōng TL, an-ne hia ê li̍p-úi tō ū chiò-kháu kóng lán chéng-ha̍p bô sêng-kong, Tâi-gú jīm-chèng ê ū-sòan tō bô hoat-tō͘ thong-kè.
(3) I bōe-tàng chiap-siū i āu-piah ê bûn-chiuⁿ m̄-sī iōng TL ê , nā-sī góa kian-chhî iōng POJ, i kam-gōan kā i ê bûn-chiuⁿ the̍h tiāu.
Góa thiaⁿ--khí-lâi ê kám-kah, che sī tih kā Tâi-bûn-kóan ui-hia̍p. Iōng chit khóan khah ke̍k-lia̍t ê chhiú-tōaⁿ, tī lâng tih-beh chhut-pán chìn-chêng, iōng chit khóan thāi-tō͘ lâi tùi beh khan i bûn-chiuⁿ ê chhut-pan tan-ūi.
Kah Tâi-bûn-kóan ko͘-thong ê kè-thêng, góa tong-jiân chai-iáⁿ in ê ûi-lân. Khiā tī Tâi-bûn-kóan ê li̍p-tiûⁿ, sui-jiân jīm-tông góa ê siūⁿ-hoat (iōng POJ kài-siāu POJ sò͘-ūi tián-chông), góa mā ūi-tio̍h ē-tàng phòe-ha̍p Khîn-hōaⁿ hiaⁿ ê tē 1 ê koan-tiám, só͘-í góa pún-tóe sī hi-bōng tī siōng āu-piah kán-tan thê-khí (a) POJ kah TL bô chhiong-tu̍t (b) chha-piat kan-na 4 hāng : (i) ch/ts (ii) o͘/oo (iii) N/nn (iv) kài-im o/u.
M̄-koh, kah Tâi-bûn-kóan ê ko͘-thong kè-têng tiong, góa bêng-hián kám-kah tio̍h in ê ûi-lân, āu-lâi in kiàn-gī, tī góa ê bûn-chiuⁿ āu-piah chù-bêng : pún-bûn chok-chiá sú-iōng POJ, keng-kè chok-chiá ê tông-ì, pian-chi̍p-pō͘ kā kái chòe TL.
Góa chí-hó chiap-siūan-ne ê kiat-kó, bo̍k-te̍k kan-na 1 ê : góa bô hi-bōng Khîn-hōaⁿ hiaⁿ an-ne bú, chō-sêng khan--chhut-lâi ê Tâi-gú bûn-chiuⁿ kiám-chió, sīm-chì í-āu Tâi-gú-bûn choan-nôa ē bô--khì.
Tong-jiân, góa tùi Khîn-hōaⁿ hiaⁿ táⁿ-ap POJ ê chòe-hoat chin bô ho̍at-tō͘ jīm-tông. Góa ê kám-kah, i í-keng kā POJ tòng-chòe te̍k-jîn, chhùi kóng TL sī ùi POJ ián-piàn lâi ê, m̄-koh POJ bôai hō͘ lí kong-khai sú-iōng. Iōng tùi-hù Thong-iōng ê chèng-tī chhiú-tōaⁿ lâi tùi-hù POJ, góa chin-chiàⁿ bô lí-kái che sī siáⁿ-mé sim-thài.
In-ūi che pēng m̄-sī tan-it sū-kiāⁿ, kè-khì chit tōaⁿ sî-kan í-lâi, góa sú-iōng POJ só͘ siū-tio̍h ê ap-pek, tōa-pō͘-hūn lóng koh kah Khîn-hōaⁿ hiaⁿ ū koan-hē, 1 ê góa jīm-tēng sī ka-kī lâng ê lâng. Só͘-í góa siūⁿ, thó-lūn sī chin sī su-iàu ê.
2009/3/7台語認證研討會實錄
林俊育長老拍的
1. 活動名稱:「春風‧歌聲:李臨秋百年紀念音樂會」
3. 活動日期及時間: 2009年4月5日(星期日)晚上7:00~9:00。
4. 地點:國立台灣文學館一樓演講廳
2. 日治時期台灣電影產業開始發達之後,發行片商為了電影宣傳所需,委託詞曲作家譜寫台灣版的宣傳歌曲,在此種因經濟提昇所帶來的新型娛樂型態中,這些來自國外的「影戲」(電影)逐漸的溶入城市居民的休閒生活,黑白無聲的拍攝技術模糊了彼此間的差異,加上辯士以台灣人能夠理解的「在地觀點」解說劇情,甚或撰寫台語宣傳歌曲,為之添粧,因此頗獲當時民眾的喜愛,所以,在這個時期產生了不少流行歌謠的作詞家、作曲家和文學作品,其中,台北出生的李臨秋先生創作了無數文辭樸質、內涵深刻的台語流行歌謠,有名的〈望春風〉、〈四季紅〉、〈補破網〉…等等,都是他永傳後世的作品,為了紀念這位台灣傑出的音樂家,擬以音樂結合文學的方式,來推廣台灣文學,乃計畫於李臨秋先生百年冥誕之際,辦理「李臨秋百年紀念音樂會」活動,將李臨秋先生及其同時代作詞家陳達儒先生之作品,以邀請現今知名歌手現場演唱的方式,讓民眾親身經歷這些文學作品之美。
5. 預定邀請歌手有:郭金發、良山、孫德銘、黃三郎、王素珠、陳思安、江小玲等。
6. 本活動免費用、免索票,歡迎民眾來館聆賞。
(2009/02/20 22:42)
記者吳峙嵩/高市報導
2月21日為國際母語日,高市府宣誓捍衛台灣文化多樣性與族群尊嚴的決心,由教育局、客委會及原民會昨天宣示高雄市重大母語政策,包括持續落實台灣母語日校園深耕、補助及輔導民眾參加母語認證,並呼籲教育部恢復推動閩南語能力認證。
20日這場高市重大母語政策宣示,由莊敬國小附設幼稚園的小朋友帶來客語歌謠表演,復興國小及青山國小的學童帶來阿美族與魯凱族歌舞表演,並由與會首長共同簽署「母語大聲講─國際母語日」的大型看板,表達高雄市政府推動母語的決心。
接著,由首長帶領穿著各族傳服飾的學童,進行「文化交織、多元上美」的活動,以原住民傳統編織手法將代表客語、閩南語、阿美族語、布農族語、排灣族語、魯凱族、賽德克族語的花布交編成一塊布,這七種母語是目前高雄市有開班推動的母語。
其中,賽德克語只有一位老師一位學生,照樣開課,對母語的尊重並不少人數少就不開課,真正落實即使只有一位學生想學,也要找師資來教他的理想。這一位老師是太魯閣族的白月花(她有獲得賽德克族語的認證),她的學生是鳳鳴國小三年級的李駿。
應邀與會的副市長李永得表示,1999年11月,聯合國教科文組織的一般性大會宣布,從2000年起,每年的2月21日為國際母語日。設立國際母語日,旨在促進語言和文化的多樣性。
他指出,語言是保存和發展人類有形和無形遺產的最有力的工具,各種促進母語傳播的運動,都不僅有助於語言的多樣化和多語種的教育,而且能夠提高對全世界各語言和文化傳統的認識,在理解、容忍和對話的基礎上,促成世界人民的團結。
教育局長蔡清華則說,高雄市將大力推動多元母語教育,因為母語的延續攸關台灣主體發展,乃國家教育之百年大計,母語如果消失,台灣的族群文化也會 跟著消失,而母語師資的培訓是母語政策落實的基礎,他呼籲中央除現行辦理之原住民族語認證、客語能力認證外,應加緊推動並辦理閩南語能力認證,讓台灣的多 元族群語言可以有更好、更全面的發展。
這幾年教育局在本土教育做了許多努力,連續3年都被評選為「鄉土教學評鑑績優縣市」,也在教育部統合視導拿到「特優」的佳績。本局首創「台灣母語 日」訪視、出版「高雄文明史」及列入國小教師甄選必考科目、將「鄉土語言朗讀」列入校長甄選口試評分項目,辦理全市國小學生參與「本土景點」認證學 習,97年更辦理「閩南語進階研習」目前已有1,500人以上通過認證(預計99年全市國小教師皆可達成)。
此外,每年教育局編列本土教育經費1000萬元以上,召開「教育審議委員會」及「本土推動委員會」,未來將在教師甄選委員會提案,加重台灣文學比 例及藝文教師口試加考台灣音樂及美術題目等。高雄市是一個擁有山、河、海、港的城市,2009年更要成為世界運動會的主辦城市,值此之際,我們更要站出來 大聲說:「母語是我們的根,咱要大聲說母語」。
I started the written Taiwanese works in 1987 when I was an undergraduate student, did the written Taiwanese processing related researches from 1999, and re-entered NTU CSIE as an old student since 2004. I have always believed that to work on this field is a worthwhile endeavor.
I am very grateful to Professor Kao, Cheng-yan, my advisor, who encouraged me to select this topic and offered some related research opportunities for me. My appreciation also goes to research fellow Chen, Keh-jiann, my co-advisor, who generously provide many resources of Chinese language processing to me. Many thanks to Professor Chang, Jason S., Lee, Hsi-Jian, Chen, Hsin-hsi, Liu, Chao-Lin, Yu, Ming-shing, Lí, Khîn-huānn, and Gao, Zhao-ming, they are my committee members and give me many constructive suggestions.
Thanks to Tiunn, Ha̍k-khiam, who is my academic partner. Thanks to Professor Lyu, Yuh-dauh, Doctor Tiunn, Ho̍k-chû, they corrected my English writing of this dissertation. Thanks to Professor Tiuⁿ, Jū-hông, he taught me some linguistic terms which confused me.
OK, I will leave space for my mother tongue. The following content will be written in Taiwanese.
Iōng ka-kī ê bú-gú siá, siá liáu khah kín, thang khah kín pit-gia̍p J
Ùi 1993 nî gián-kiù-só͘pi̍t-gia̍p liáu-āu khai-sí kóng. Hit-chūn tùi lâu tī ha̍k-su̍t-kài si̍t-chāi bô chhù-bī, kám-kah chòe Tâi-gú-bûn ūn-tōng khah si̍t-chāi. Góa seng kè-sio̍k ku tī Tiong-gián-īⁿ Sû-khò͘sió-cho͘ chia̍h thâu-lō͘, ná tih chòe Tâi-bûn kang-chok-chiá hóng-tâm. 1994 nî góa khì ín Tâi-tāi tiān-sòan tiong-sim ê thâu-lō͘, kám-siā Tân Bûn-chìn lāu-su, thiaⁿ-kóng góa ùi 60 kúi ê èng-cheng-chiá hông kéng--tio̍h, lāu-su ū tàu-saⁿ-kāng. Tī hiâ chòe ê khah tiōng-iàu ê tāi-chì, tō-sī siá tāi-ha̍k liân-khó hun-hoat thêng-sek, che sī Khó͘Sùn-khim lāu-su hō͘ góa ê ki-hōe.
Góa mā khai-sí peh-soaⁿ, chham-ka Siā Tiông-têng teng-san hōe, koh ū chòe kàn-pō͘, se̍k-sāi chin chōe hó pêng-iú. Kám-siā Kì Chhun-heng ê kài-siāu, in-ūi peh-soaⁿ, góa se̍k-sāi Gio̍k-lêng, liáu-āu kiat-hun. Bi̍t-go̍at ê tē it chām, sī tè Siā Tiông-têng teng-san-hōe ê pêng-iú chòe-tīn peh Gio̍k-san, chòe chi̍t kiāⁿ tiōng-iàu ê tāi-chì, chit hāng tāi-chì, it-ti̍t kàu 12 tang āu chiah ū mûi-thé pò-tō. [1] Góa koh ta̍k lé-pái kò͘-tēng chi̍t àm tī Tâi-ôan ê Tiàm chòe gī-kang, thâu-ke A-sam-ko kah Biāu-lêng-chí tùi Tâi-ôan ê ài, sī góa chiok kèng-pōe ê.
In-ūi peh-soaⁿ, jú lâi jú kám-kah tòa tī Tâi-pak si̍t-chāi sī chiok kan-khó͘ ê tāi-chì, lâng chōe, chhia chōe, khong-kan o̍eh, khong-khì bái. Góa khai-sí chhē só͘-chāi, ū soaⁿ koh lī to͘-chhī khah hn̄g ê, ū Hoa-liân, Tâi-tang kah Lâm-tâu. 1996 nî, in-ūi chhē-tio̍h Hoa-liân ê thâu-lō͘, tī lāu-pē lāu-bú kah Gio̍k-lêng lóng bô chi-chhî ê chêng-hêng hā, kā Tâi-tāi ê thâu-lō͘ sî-tiāu, cháu lâi Hoa-liân.
1996 nî, Hoa-liân iah-koh ū pe̍h-sek khióng-pò͘ ê khì-hun, góa bô kā lí phiàn!
Hó ka-chài chi̍t tang āu Gio̍k-lêng tiàu lâi Hoa-liân, só͘-í seng-o̍ah thang khah ún-tēng. Gún tī Hoa-liân bóe chhù, Tan-hông kah Ka-chhái mā sio liân-sòa chhut-sì.
Seng-o̍ah ún-tēng bô piáu-sī thâu-lō͘ ún-tēng, góa tī Hoa-liân, saⁿ tang ōaⁿ gō͘ ê thâu-lō͘. Góa iah-sī hoat-kak, nā-sī beh chòe Tâi-gú-bûn, tī ha̍k-su̍t-kài iah-sī khah hó-sè. 1999 nî, góa ji̍p-lâi Tāi-hàn ki-su̍t ha̍k-īⁿ.
Kám-siā Ha̍k-khiam hiaⁿ, i chin khòaⁿ-tiōng góa, ū-sî-á hō͘ góa ki-hōe khì i ê pan ián-káng/siōng-khò, mā ū chiap kè-e̍k, pun keng-hùi hō͘ góa tàu chòe bāng-chām.
Góa khai-sí kiàn-li̍p Tâi-gú-bûn gián-kiù ê ki-chhó͘, Tâi-hôa sû-tián (kám-siā Tēⁿ Liông-úi kàu-siū kah chin chōe pêng-iú), Tâi-gú jī-tián, gú-liāu-khò͘ (kám-siā Chùn-io̍k-hiaⁿ, Pek-nî hiaⁿ, Tek-hôa, Lē-soat, … ), Sio̍k-gú (kám-siā Siau Pêng-tī lāu-su), Koa-iâu (kám-siā Gô͘ Jîn-sek lāu-su), Chhiò-khe-tāi (kám-siā Iûⁿ Chín-jū hāu-tiúⁿ, Siau lāu-su, Pek-nî hiaⁿ ) téng-téng.
Góa siūⁿ-beh kái-tô͘, 1999 nî pat tha̍k kè Tong-hôa Cho̍k-kûn só͘ chāi-chit choan-pan chi̍t ha̍k-kî, 2002 nî khì khó Sêng-tāi Tâi-bûn-hē tē it kài phok-sū-pan, kám-siā Lîm Sìn-kian bo̍k-su thê-kiong sok-sià hō͘ góa tòa, gún sī chho͘-chhù kìⁿ-bīn. Sêng-tāi bô khó tiâu, tû-liáu ka-kī bô châi-tiāu, thiaⁿ-kong koh-khah chú-iàu ê gôan-in sī lāi-tóe chi̍t kho͘ chiok chheh chòe Tâi-gú ê. Kám-siā Lī Heng-chhiong kàu-siū, i khó-lêng kám-kah ti̍t-chiap kā góa kóng khó phok-sū-pan bô bāng tùi góa ê táⁿ-kek siuⁿ tōa, só͘-í kiàn-gī góa ùi góa gôan-lâi ê choan-gia̍p chit-pêng lâi seng-téng khòaⁿ-māi. Kám-siā Tēⁿ Liông-úi kàu-siū, i hiòng góa iau kó, siá chi̍t phiⁿ lūn-bûn tâu khì IJSL, khó-sioh āu--lâi chit pún Special Issue on Taiwanese pēng bô chhut-pán, kám-siā Hông-giâu (Henry), i tap-èng chòe-tīn siá chit phiⁿ lūn-būn, i ê Eng-bûn iáu-siū chán.
In-ūi ū chit phiⁿ lūn-bûn, góa tō sin-chhéng seng-téng, kám-siā Kán Li̍p-hong lāu-su, i siông-sòe khòaⁿ góa seng-téng ê chu-liāu, hō͘ góa chin chōe kiàn-gī, i kā góa kóng, in-ūi chin-chōe lâng bô liáu-kái góa tih chòe ê mi̍h-kiāⁿ, só͘-í seng-téng ê chu-liāu ài lēng-gōa siá chi̍t hūn Proposal, kau-tài Tâi-gú-bûn chū-jiân gú-giân chhú-lí gián-kiù ê tiōng-iàu-sèng. Seng-téng sàng-sím ê sî-kan, tán chin kú chiah ū siau-sit, thiaⁿ-kóng ū úi-ôan bôai sím, thòe tńg-khì Ha̍k-sím-hōe. Góa chin hó-ūn, sūn-lī seng-téng chòe chō͘-lí kàu-siū, m̄-koh bú seng-téng bú kah chin thiám-thâu, khai-sí ū pe̍h-thâu-mo͘ a.
Kán Li̍p-hong lāu-su koh ū kā góa kóng chi̍t ê chin tiōng-iàu ê koan-liām, i kā góa kóng, sî-kan kàu--a, tō ài chòe kai chòe ê tāi-chì, chit kù ōe góa ū kā kì tī sim-koaⁿ tóe. Só͘-í, tī seng-téng kiat-kó chhut-lâi chìn-chêng, góa khai-sí sin-chhéng kok-kho-hōe kè-e̍k. Lēng-gōa, Tēⁿ Liông-úi kàu-siū hit-chūn tī Kau-tāi, i hi-bōng góa ē-tàng khì Chheng-hôa kè-sio̍k tha̍k phok-sū-pan.
Góa khai-sí liân-lo̍k, pau-koah Tiuⁿ Chùn-sēng lāu-su, āu-lâi mā koh liân-lo̍k Lí Sek-kian lāu-su kah Tân Sìn-hi lāu-su. In piáu-sī hoan-gêng, m̄-koh kám-kah chòe Tâi-gú gián-kiù beh pi̍t-gia̍p ū khùn-lân. Chha-put-to tī chit ê sî-chūn, Ko Sêng-iām lāu-su pān chi̍t tiûⁿ Tâi-gú-bûn siong-koan ê gián-thó-hōe, hōe-āu chòe-tīn chia̍h-pn̄g ê sî, i kiò góa tńg-lâi Tâi-tāi Chu-sìn-hē tha̍k, tō chòe Tâi-gú-bûn hong-bīn. Góa tńg-khì siūⁿ chi̍t lé-pài, che kî-kan koh ùi Hoa-liân cháu-khì Koe-lâng chhiú khan chhiú, koh kah Ko lāu-su liân-lo̍k, khak-jīm, liáu-āu chôaⁿ-á koat--lo̍h-lâi, khai-sí lâi chún-pí.
2004 nî, chha-put-to kāng chi̍t ê sî-chūn, seng-téng thong-kè, phok-sú-pan lo̍k-chhú, Kok-kho-hōe kè-e̍k sin-chhéng--tio̍h, Tan-hông mā beh ji̍p Hù-sió. Ūi-tio̍h Gio̍k-lêng chhōa gín-á hong-piān, gún ùi Kiat-an poaⁿ lâi Bí-lūn-á, tī Hù-sió āu-piah-mn̂g bóe chi̍t keng a-phà-toh. Góa siūⁿ-kóng choan-sim tha̍k khah khòai pi̍t-gia̍p, só͘-í Tāi-hàn chit pêng sin-chheng liû-chit thêng-sin.
Ko lāu-su chit ê sî-chūn chhéng-tio̍h Tâi-bûn-kóan ê kè-e̍k, beh chòe Tâi-gú ê gú-im ha̍k-sêng, pún-lâi chhiáⁿ góa ê tông-o̍h Sēng-an tàu-tīn chòe, khó-sioh tòng bô chi̍t kò ge̍h, tō koh kā Sēng-an tiàu khì chòe Bioinfo, Ko lāu-su ê pún-tô͘. Pún-lâi koh chhiáⁿ Hank chòe-tīn lâi chòe Tâi-gú gú-im piān-sek, bô gî-gō͘ i āu-lâi bô thong-kè chu-keh-khó chit koan. Kè-e̍k ū chi̍t ê choan-jīm ê gia̍h, chhiáⁿ Kia̍t-ga̍k hiaⁿ lâi tàu-saⁿ-kāng. Góa ka-kī ê kè-e̍k leh ? Sui-jiân sin-chhéng--tio̍h, chóng--sī pó͘-chō͘ kim-gia̍h siuⁿ chió, só͘-í chú-chhî-jîn hùi poah chhut-lâi chhiáⁿ Lē-soat lâi Hoa-liân chòe kè-e̍k ê khang-khè.
Kám-siā lāu-pē lāu-bú, ūi-tio̍h góa beh tńg-khì Tâi-pak tha̍k-chu, in te̍k-pia̍t kā chhù koh hoan chi̍t piàn. Góa chi̍t lé-pài tòa Tâi-pak gō͘-kang, m̄-koh lāu-su kau-tài--lo̍h-lâi ê khang-khè li-li khok-khok, mā bô-hoat-tō͘ choan-sim tha̍k-chu, koh-khah hāi ê, Gio̍k-lêng ùi 11 ge̍h khai-sí, khó-lêng sī seng-o̍ah siuⁿ kín-tiuⁿ, liân-sòa nn̄g kò ge̍h ūi-tn̂g bô sòng-khòai. Só͘-í góa liû-chit thêng-sin ûi-chhî chi̍t ha̍k-kî, liáu-āu tō koh tńg-lâi kà-chu, thang kā lāu-su kóng góa bōe-tàng tiāⁿ-tiāⁿ tī Tâi-pak.
Chu-keh-khó sī chi̍t kiāⁿ khióng-pò͘ê tāi-chì, pêng-kun chi̍t kài ū 1/3 ê tông-o̍h in-ūi bô thong-kè chu-keh-khó hông thòe-ha̍k, chhiūⁿ góa chit-khóan nî-hè khah tōa ê lāu ha̍k-seng, ap-le̍k iû-kî tōa. 2005 nî 3 ge̍h, tē it kho Complexity án-nóa kè ê ? In-ūi tè tio̍h tha̍k-chu-hōe ê kî-tiong kúi pái, kám-siā lī-hāi ê Ông Hông-lûn tông-o̍h. 2005 nî 10 ge̍h koh khó kè Algorithm kah AI, góa kau bōe chió ha̍k-hùi hioh-jo̍ah ta̍k lé-pài cháu Tâi-pak chham-ka tha̍k-chu-hōe. Ē-kì-e khó-chhì chêng ê lé-pâi, Lêng-ông hong-thai lâi, Kiat-an ê chhù, chhù-téng sià chúi lo̍h-lâi, Bí-lūn-á ê chhù, po-lê-thang-á phòa--khì, thêng-chúi nn̄g kang, iah bōe-hù chhú-lí, thang-á seng iōng chóa kô͘--khí-lâi, pau-ho̍k-á khóan--leh tō kín piàⁿ khì Tâi-pak chún-pī khó-chhì, sim-koaⁿ-thâu phi̍t-pho̍k-chhái. 2006 nî 3 ge̍h chòe-āu chi̍t kho Architecture bô kè, ap-le̍k koh piàn tōa, nî kè 40, hiông-hiông kám-kah chiân-tô͘ bông-bông, 2006 nî 10 ge̍h chòe-āu chi̍t pái ê ki-hōe, chóng-sǹg ôan-sêng tē sì kho chu-keh-khó, ná-chhiūⁿ í-keng keng-le̍k chi̍t-sì-lâng hiah-nī kú.
Tha̍k phok-sū-pan ê kî-kan, tú-tio̍h 3 pái gin-á in-ūi hì-iām tòa īⁿ, Gio̍k-lêng siōng-pan cháu bōe khui kha, só͘-í sī góa khì pīⁿ-īⁿ kò͘, ē-kì-ê ū chi̍t-piàn, chai-iáⁿ beh tòa īⁿ, kín cháu-khì tô͘-su-kóan chioh chi̍t pún “Chhèng-phàu, pīⁿ-khún kah kǹg-thih”, lī-iōng tòa tī pīⁿ-īⁿ ê sî-kan tha̍k ôan, che sī Khîn-hōaN hiaⁿ kài-siāu góa tha̍k ê. Chit tōaⁿ sî-kan, góa koh ū tha̍k “Tiūⁿ-niû sè-kài”, “chi̍t tháng ō-á”, “Hun-lân keng-iām”, “Tâi-ôan chhú-hun” … téng-téng ê chu, lâi pâi-kái sim-thâu ê ut-chut, tāi-pō͘-hūn sī tī hé-chhia téng tha̍k ôan ê. Koh ū chi̍t tōaⁿ sî-kan, chi̍t thàu-chá khí-lâi seng sńg chi̍t ê Sudoku, chiām-sî kā chòe bōe ôan ê khang-khè khǹg chi̍t piⁿ.
Pâi-kái ut-chut, góa koh ū chòe pa̍t-hāng, pau-koah khì chham-ka Google sió kang-khū pí-sài. Thiaⁿ Kán Li̍p-hong lāu-su kóng, góa ê Tâi-hôa sû-tián sió kang-khū ū ji̍p-ûi, chóng--sī, āu--lâi su hō͘ sǹg-miā ê sió kang-khū. Tâi-ôan-lâng ài sǹg-miā, khah iâⁿ kè o̍h bú-gú, si̍t-chāi chin bû-nāi. Kám-siā Lí Chì-kiông lāu-su, i chio gún khiâ khóng-bêng-chhia, 2008 nî 3 ge̍h góa ū tī 20 tiám-cheng í-lāi ôan-sêng 300 khí-lò, iân-lō͘ Seven bōe ê sio ê chia̍h-mi̍h lóng chhiúⁿ bô, hit àm thiaⁿ chhân-kap-á ê siaⁿ thiaⁿ kah pá, khiâ kah kha kiông-beh tn̄g--khì, kha-chhng o̍ah-beh thiàⁿ--sí, tńg--lâi koh sûi sán 3 kong-kun, m̄-koh tit-tio̍h chi̍t tiuⁿ chèng-su.[2] Kám-siā Tō͘ Chèng-sèng pō͘-tiúⁿ, i kā Kok-gú-bûn kēng-sài cheng-ka Tâi-gú pheng-im pí-sài, hō͘ góa ū ki-hōe tit-tio̍h siā-hōe-cho͘ tē it miâ,[3] i koh sak thui-tián bú-gú kia̍t-chhut kòng-hiàn-chióng, góa ū tio̍h-chióng, mā in-ūi tio̍h-chióng, hō͘ góa ê siau-sit ū ki-hōe khan tī Chū-iû sî-pò ê tōe-hng-pán.[4]
Kè-e̍k ê pō͘-hūn, tha̍k phok-sū-pan ê chit tōaⁿ kî-kan, chin hó-ūn, chi̍p-hêng sì ê Kok-kho-hōe kè-e̍k, kám-siā Kia̍t-ga̍k hiaⁿ, Tek-hôa kah Tōa-thâu-liân kā góa tàu chòe chin chōe khang-khè. Lēng-gōa, kám-siā Lī Heng-chhiong lāu-su, tī i ê chhui-chiàn hā, góa chi̍p-hêng chi̍t ê Tâi-bûn-kóan ê kè-e̍k, mā kám-siā Tiuⁿ Iām-hiàn lāu-su, i ê chhui-chiàn, hō͘ góa sin-chhéng tio̍h Kok-sú-kóan ê kè-e̍k, chòe Tâi-gú-bûn ūn-tōng hóng-tâm, kám-siā Bí-chhin, i thòe góa kā siōng khùn-lân ê hóng-tâm pō͘-hūn chhú-lí hó, Kok-sú-kóan chit pún chu, 2008 nî 4 ge̍h chhut-pan 800 pún, 8 ge̍h tō bōe ôan a. Chòe che bô pí siá phok-sū lūn-bûn khah khin-sang, ūi-tio̍h chit ê hóng-tâm, liân-sòa kúi-lō kò-ge̍h lóng òaⁿ khùn, kè-nî ê sî koh mo͘h kui tha̍h ê kó-kiāⁿ tih khòaⁿ.[5]
Mā kám-siā Ha̍k-khiam hiaⁿ, Khîn-hōaⁿ hiaⁿ, Ûi-bûn, Gô͘ Chiau-sin i-su, Si-chong hiaⁿ kah Sò͘-eng, in iau-chhiáⁿ góa chòe in ê ke-e̍k ê kiōng-tông chú-chhî-jîn, só͘-í góa ê keng-le̍k ē-tàng siá kah chiok súi-khùi J
Kám-siā Û Bêng-heng lāu-su, i kā góa iau-kó, hō͘ góa hoat-piáu góa ê tē it phiⁿ kok-chè kî-khan lūn-bûn, kám-siā Lâu Chiau-lîn kah Tân Pek-lîm lāu-su, in ê iau-kó sī tē jī phiⁿ. Kám-siā Tân Sìn-hi lāu-su, in-ūi i ê iau-chhiáⁿ, hō͘ góa ū ki-hōe chòe Chu-sìn jī ha̍k-mn̂g ê kui-ōe úi-ôan, thê-chhut góa tùi pún-thó͘ gú-giân chu-sìn chhú-lí ê kiàn-gī.
Kám-siā Tāi-hàn ki-su̍t ha̍k-īⁿ, góa tī chiâ chia̍h thâu-lō͘, chit-chūn sī tē 10 tang, tī chiâ, góa khai-sí ē-tàng choan-sim lâi chòe Tâi-gú-bûn ê ha̍k-su̍t gián-kiù, mā tī chiâ seng-téng chòe chō͘-lí kàu-siū, sui-jiân chit keng ha̍k-hāu í-keng put-chí-á hûi-hiám a.
Kám-siā Tâi-tang tāi-ha̍k Tâi-gú-só͘ê ha̍k-seng, sui-jiân hioh-jo̍ah ta̍k lé-pái cháu Tâi-tang put-chí-á sin-khó͘, m̄-koh in jīn-chin kah chun-tiōng lāu-su ê thāi-tō͘, hō͘ góa kám-siū tio̍h chòe lāu-su ê chun-giâm. Bo̍k-chiân ū 3 ê góa chí-tō ê ha̍k-seng pit-gia̍p, hō͘ góa chin ū sêng-chiū-kám.
Kám-siā Chhit-chhiⁿ-thâm, Chhit-chhiⁿ-thâm m̄ sī thâm, sī tōa-hái, kè-khì chit tang, góa tiāⁿ-tiāⁿ khiâ khóng-bêng-chhia siong-hā-pan, khòaⁿ tōa-soaⁿ tōa-hái ê hó kéng-tì, koh kiam liān sin-thé.
Khó-lêng koh ū chi̍t kóa lâng góa bô kóng--tio̍h, m̄-sī lín bô tiōng-iàu, sī góa kì-tì bái.
Tē it pái ji̍p Tâi-tāi, sī 1984 nî khó tio̍h Chu-sìn-hē, tō͘-kè jîn-seng cheng-chhái ê saⁿ tang gōa, kiàn-li̍p kè-ta̍t-koan kah Tâi-ôan ì-sek. Tē jī pái ji̍p Tâi-tāi sī 1994 nî tī Tâi-tāi tiān-sòan tiong-sim chia̍h thâu-lō͘, hit-chūn thé-hōe Tâi-ôan tōa-soaⁿ ê súi, mā ôan-sêng chiong-sin tāi-sū. Tē saⁿ pái ji̍p Tâi-tāi, tō-sī chit pái tha̍k phok-sū-pan, hi-bōng ē-tàng hō͘ góa chhē tio̍h khah ún-tēng ê thâu-lō͘.
Nî-hè tōa, tāi-chì chōe, an-ne tha̍k-chu chin sńg sin-thé, chit sì tang pòaⁿ í-lâi, ba̍k-chiu ū ló-hoe, koh tio̍h pe̍h-lāi-chiong, chhùi-khí chhut būn-tôe, koaⁿ-kong-lêng chí-sò͘ chhèng kôan, siⁿ phê-chôa, kha-tóe mā ē thiàⁿ, kui sin-khu pīⁿ liáu-liáu. Góa kî-si̍t m̄ chai-iáⁿ tha̍k phok-sū-pan sī m̄-sī chèng-khak ê koat-tēng, chóng--sī, Tâi-gú-bûn chiâⁿ-chòe góa it-seng ê chì-gia̍p, che sī phah sí bô thòe ê.
Chòe-āu, beh kám-siā Tâi-gú-bûn-kài chōe-chōe ê pêng-iú, in-ūi ū ta̍k-ke ê phah-piàⁿ, góa chiah ū ki-hōe chòe chit ê tôe-bo̍k. Tâi-gú-bûn ūn-tōng ê lō͘ iah-koh chin kú-tn̂g, lán chòe-tīn kè-sio̍k kiâⁿ lo̍h-khì, ǹg-bāng Tâi-gú-bûn chhut-thâu-thiⁿ !
ps: Lūn-bûn kàu-sî ē chiūⁿ-bāng, chit phiⁿ siā-sû ē khǹg tī góa ê Blog.[6]
ps2: Acknowledgments ê chho͘-kó ū khǹg khì Tâi-gú-bāng, kám-siā Siau lāu-su, Tiuⁿ i-su, Tân Phek-siū bs, Lâm-hêng-hiaⁿ, Kim-êng lāu-su Khái--ko, Siok-hūi, Tsùn-tsiu ê lia̍h-pau kah chàn-siaⁿ. Chit pō͘-hūn siá liáu siōng sóng-khòai, bián chhin-chhiūⁿ siá lūn-bûn an-ne, ta̍k jī ta̍k kù ài chim-chiok.
ps3: 2009/1/16 sui-jiân thong-kè kháu-chhì, m̄-koh ài chun-chiàu kháu-chhì úi-ôan ê ì-kiàn siu-kái, in-ūi kin-nî kè-nî chá, ha̍k-hāu iau-kiû siōng òaⁿ 2/2 ài kau, siu-kái ê sî-kan bōe-hù, phah-sǹg iân chi̍t ha̍k-kî chiah thang pit-gia̍p, bô gî-gō͘ 1/20 siu-tio̍h ha̍k-hāu ê thong-ti, kóng kau lūn-bûn ê kî-hān kái-chòe 2/15. Che ke--chhut-lâi ê nn̄g lé-pài, ná-chhiūⁿ sī chiam-tùi góa ê tiâu-khóaⁿ. Hō͘ góa thang lī-iōng kè-nî hioh-khùn ê sî-kan kóaⁿ siu-kái ê khang-khè, kî-hān lāi ôan-sêng siu-kái, kiám la̍p chi̍t ha̍k-kî kùi-som-som ê chù-chheh-hùi. Kám-siā Tâi-tāi, mā kám-siā Gio̍k-lêng ê thé-thiap.
| 2008 | 曾國榕 | 台語學術類和非學術類的詞彙使用比較 Comparison with the Usage of Academic and Non-academic Taiwanese Words 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2008.9 國立台東大學台灣語文教師碩士班碩士論文 指導教授:楊允言 | ||
| 2008 | 黃素卿 | 屏東縣琉球鄉婚姻與生育禮俗之探究 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2008.9 國立台東大學台灣語文教師碩士班碩士論文 指導教授:許秀霞 | ||
| 2008 | 洪素蓉 | 成為多語人—語言自傳分析 最近閱讀:2009年正月初8早起時 |
| 2008.9 國立台東大學台灣語文教師碩士班碩士論文 指導教授:張學謙 | ||
| 2008 | 塗素珠 | 雲林縣林內鄉閩南婚姻禮俗探討 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2008.9 國立台東大學台灣語文教師碩士班碩士論文 指導教授:許秀霞 | ||
| 2008 | 李欣民 | 國民小學閩南語民間版教科書漢字選用之研究 The Study of The Han Characters Used in Taiwanese Language Commercial Textbooks for Elementary School 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2008.9 國立台東大學台灣語文教師碩士班碩士論文 指導教授:楊允言 | ||
| 2008 | 王昱祺 | 原住民的台語經驗--以台東地區的四大族群為例 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2008.8 國立台東大學台灣語文教師碩士班碩士論文 指導教授:張學謙 | ||
| 2008 | 賴淑玲 | 教育部台灣閩南語推薦用字的比較分析 Comparative Analysis of The Taiwanese Southern-Min "thui-tsian3-iōng-jī" (Recommended Words) of The Ministry of Education 最近閱讀:2009年正月初8早起時 |
| 2008.8 國立台東大學台灣語文教師碩士班碩士論文 指導教授:楊允言 | ||
| 2008 | 李南衡 | 台灣小說中ê外來語演變 ─以賴和及王禎和ê作品作例 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2008.6 國立台灣師範大學台灣文化及語言文學研究所碩士論文 指導教授:鄭良偉 | ||
| 2008 | 方耀乾 | Ùi邊緣kàu多元中心:台語文學ê主體建構 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2008.6 國立成功大學台灣文學系博士論文 指導教授:呂興昌、蔣為文 | ||
| 2008 | 張雅閔 | 女性學習白話字之讀寫研究 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2008.6 國立台東大學語文教育研究所碩士論文 指導教授:張學謙 | ||
| 2008 | 邱藍萍 | 賴仁聲兩個時代台語小說中的借詞比較 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2008.2 國立台灣師範大學台灣文化及語言文學研究所碩士論文 指導教授:李勤岸 | ||
| 2008 | 謝昌運 | 台語加強詞的研究:語料庫語言學的分析 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2008.1 國立台東大學語文教育研究所碩士論文 指導教授:張學謙 | ||
| 2007 | 李淑鳳 | 台語羅馬字拼音符號史論 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2007.12 國立臺南大學國語文學系碩士班碩士論文 指導教授:李勤岸 | ||
| 2006 | 陳慕真 | 台語白話字書寫中ê文明觀──以《台灣府城教會報》(1885-1942)為中心 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
2006.7 國立成功大學台灣文學研究所碩士論文 指導教授:呂興昌 2006台灣研究學位論文獎 |
||
| 2005 | 黃昭惠 | 台灣大學生對語言權利態度調查 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2005.7 台東大學語教所碩士論文 指導教授:張學謙 | ||
| 2005 | 蔡丕暹 | Hō-ló台語文讀寫課程ê 設計──以台東高中「鄉土文學」選修課為例 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
| 2005.12 台東大學語教所碩士論文 指導教授:張學謙 | ||
| 2004 | 梁淑慧 | 台語新約聖經三種版本的台灣社會實況化研究 最近閱讀:2009年正月初8下晡時 |
2004.1 新竹師院台語所碩士論文 指導教授:鄭良偉 2005台灣研究學位論文獎 |
這是2003/5寫的文章,放來這邊保存吧
回應-教羅的歷史包袱沈重宜改良
拜讀五月十六日自由廣場許極燉及翁聖峰兩位教授對白話字做為標準台語羅馬字的回應,兩位的指教不勝感激,藉此進一步說明。
首 先是文字地位問題。以台語文來說,通用拼音和TLPA在此之前都沒有成為文字的具體事證,而白話字,早在1913年,甘為霖驕傲地說,他們以南台灣的腔 調,出版超過70萬頁白話字資料,在這裡,白話字是文字。另根據成大台灣文學所進行中的「台灣白話字文學資料蒐集整理計畫」,目前找到將近兩千本的書刊, 其中60年代是白話字出版的高峰;之後舊政府禁止台語、查禁白話字出版品,使其式微,80年代開始有復甦跡象。目前雖然不及昔日盛況,但是全白話字書寫的 書刊仍有發行,即使數量更多的漢羅合用文本,也視白話字為文字而非音標。此外,用白話字書寫的網路社群已經存在10多年了,使用白話字的網站,保守估計也 超過100個以上。白話字目前在Windows、Mac、Linux等作業平台皆有免費的文書軟體可供使用。
客家人有一句話,說:「寧賣祖宗田,不忘祖宗言。」在早期的農業社會,有土地可以耕作,家族的生命才得以延續,田地當然是很重要的,但是,有一項東西比田地還重要,那就是母語。
當經濟過度發展以後,我們開始回過頭來關心環境問題,尤其全球暖化議題最近被不斷討論。我們也愈來愈關心生態問題,宣導生物多樣性的重要性。大家漸漸會清楚,這兩個問題如果我們不重視,結果可能會毀滅地球,也就是毀滅人類。
陳威志所寫的:跟世界接軌的方式:「台灣白話字」,刊載在數位島嶼電子報32期,介紹李勤岸的計畫網站:台灣白話字文獻資料館

我在台北成長,國小前還不太會講華語,不過環境改變人,讀國小後沒多久,就不會講台語了,當時當然沒有什麼語言意識,可能因為身處台北城,大家都會講華語,就學期間並沒有親身經歷過講台語被掛狗牌、罰錢的事情。總是還記得圍在電視前看史豔文布袋戲的快樂時光;還記得有同學因為一口「台灣ㄍㄛˊ ㄧˇ」被「外省籍」同學取笑,而頭一次聽到「台客」這個名詞(後來才又知道,有人叫這些「外省籍」同學是「咬柑仔ê [kā kam-á ê ]」,這兩個同類型、取笑別人的語詞,後者很少人講了,前者倒是被某些人當成貼在自己身上Chhèng kah lia̍h bōe tiâu [得意到不行] 的標籤);還記得公民與道德老師跟我們說「要講ㄍㄛˊ ㄧˇ,ㄅㄝˊ ㄙㄛ ㄏㄨㄤ言」(當然這也沒什麼了不起,我還遇到連注音符號都不太會寫的「果文」老師)。
直到大學,開始有了些改變,我是學運世代邊緣的人,說邊緣,因為我只是旁邊旁邊小小的配角,一不小心掃著風颱尾,曾經目睹台大課外活動組的職員到宿舍發黑函攻擊自由之愛成員,結果意外上了自立晚報第二版,那時還是戒嚴時期,雖然報上只寫「楊姓同學」,一回到家,爸爸問我報紙上寫的是不是我,我點點頭。他很擔心我突然會在半夜失蹤,被國民黨拖了出去,擔心的人不只是他,有位高中同學也打電話來跟我說,如果宿舍有危險,就到他家躲一陣子吧。當然,被班上國民黨愚忠黨員打小報告,以致被教官三顧茅蘆(其實是下大雨會漏水的水泥造台大十三舍)深夜請去聊天(本來不應該是深夜,但是跑去參加大陸社的統派台灣史講座,才搞到那麼晚,那時我是海綿,因為課本不教台灣史),聊了兩個鐘頭,只有最後10分鐘說到重點:不要參加外面的活動,好好讀書。
結合資訊專長 建立台語文的線上資料庫 楊允言 致力閩南語數位典藏




網址應該是 http://iug.csie.dahan.edu.tw 不過為了將錯就錯,請電算中心把ing.csie.dahan.edu.tw 也連到相同的位置
教育部電子報的Vlog影音區,於去年十二月底放置了配上台語文字幕、台語發音的卡通《馬鈴薯狗》,並預計近期再將《大嬸婆與小聰明》及《魔豆傳奇》兩部卡通上網。
http://iug.csie.dahan.edu.tw/V/Malengchukau/index.htm
教育部推出台語卡通的時間點非常好,因為國中小的期末考試結束到放假,還有幾天的時間,這 時候 老師忙著改考卷、打成績,多半會讓小朋友欣賞影片,讓小朋友在課堂上看台語卡通真是令人愉快的事。教育部的努力,值得我們大聲喝采。
這幾天媒體開始報導這則消息,很遺憾的是,負面報導也隨之而來,有家凡China必稱大陸而自己報刊名稱除外的媒體,做了這份報導後,隨即加上一個報導,說台語字幕像火星文,即使母語是台語的民眾也看不懂。
設想,有一個中國人,他是不識漢字的文盲,他看不懂中文,所以中文是火星文!許多台灣人是母語文盲,其主要原因雖然是台灣統治者的錯誤,但是這是極大的恥辱,真的沒什麼好理直氣壯的。
試想,一個台灣人學中文,要花多少時間才能毫無障礙地閱讀中文書籍(舉例來說,從開始接觸漢字到能讀完整本紅樓夢)?又要花多少時間才能寫得好(舉例來說,現在大學生的中文)?當一個母語是台語的台灣人說,台語文看不懂,請問您花了多久時間學台語文?
第一本台灣人編的台語辭典,應該是王育德1957年在日本出版的《台灣語常用語彙》,那時候台灣受國民黨戒嚴統治,看不到這本辭典。不過,第一本台語辭典早在1850年代就出版了,而且在王育德之前總共不下十本。外國人比我們還重視台語,這已經夠讓我們感到汗顏了,台語辭典問世的一百五十多年後,如果我們還看不懂台語卡通字幕,更應該努力下功夫,甚至要向教育部強烈要求我們的母語文受教權,每週一小時真的不夠,教育電視台也應該有台語文教學節目。真的,台灣人花太多時間在中文只會讓台灣和中國更牽扯不清,讓世界誤以為台灣是中國的一部份。如果你不想當中國人,開始來學台語文吧!